Med Amerikan

Diabetes Mellitus'a, çoğunlukla kullanıldığı şekliyle diyabet'e ait ilk bilgilere, M.Ö. 1500 yıllarında Mısır'daki Ebers papirüslerinde rastlanmış olup, bol su içme ve aşırı idrarla tasvir edilmiştir.
Diyabet (akıcı,akan) adını ise ilk kez, Kapadokyalı hekim Aretheaus, hastalarının sık idrar yapmaları nedeniyle kullanmıştır. Yüzyıllar boyunca, diyabetlilerin idrarının tatlı olarak bilinmesine rağmen, ancak 1674 yılında Willis, Mellitus (bal gibi tatlı) adını ekleyerek, hastalığa, Diyabetes Mellitus adını vermiştir.

Dünyada 150 milyon kişi diyabetlidir ve 2025 yılında bu rakamın 250 milyon kişiye ulaşılacağı düşünülmektedir. Ülkemizde ise diyabetin görülme sıklığı %7.2 , bozulmuş glukoz toleransı sıklığı ise %6.7'dir. Diyabet, yapılan çalışmalar sonrasında, kırsal kesime göre kentlerde, cinsiyet olarak ise erkeklerden biraz daha fazla kadınlarda gözlenmektedir. Bu sonuçlar, çevresel koşulların önemini, kent yaşamının hareketsiz, stabil düzeni ile beslenme alışkanlıklarının etkisini göstermektedir.

TANIMI

Vücudumuz, fonksiyonlarını sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyar. Bu enerji, aldığımız gıdalardaki karbonhidratların, sindirim sistemi tarafından en küçük parçaları olan glukoza (şeker) parçalanması ile sağlanır. Glukoz sindirim sisteminden kan dolaşımına geçerek, kanda belli düzeye kadar yükselir. Yükselen kan şekeri, midemizin hemen arkasında bulunan pankreastan insülin salınımını başlatır. İnsülinin görevi, glukozun hücre içine girebilmesi için gerekli olan kapıyı açmaktır. Glukoz hücre içine girer ve hücreler bu enerji ile fonksiyonlarını sürdürürler. Böylelikle, bir yandan hücreler enerjiye kavuşurken, diğer yandan kan dolaşımındaki şeker düzeyi normal sınırlara düşer. Bu anlatılan sistem, vücudumuzun normal çalışma şeklidir. Eğer, bu sistem işlemezse, şeker hastalığı gelişir.

Net bir tanım yapmak gerekirse, şeker hastalığı, pankreastan yeterince insülin hormonunu salgılanamayışı yada salgılanan insülinin yeterli derecede kullanılamamasından kaynaklanan bir hastalıktır.

Diyabet gelişimi, Preklinik dönem ve Klinik dönem olmak üzere iki dönemde oluşur. Preklinik dönem, diyabet belirtilerinin ortaya çıkmadığı bir süreç olup, aslında uzun bir süredir ve genetik zemin ve çevresel faktörlerin etkili olduğu dönemdir. Klinik dönem ise diyabet belirtilerinin ortaya çıktığı ve sonraki dönemdir. Preklinik dönemde, immünolojik ve glukoz yükleme testleri ile hastalar yakalanabilirse, beslenme düzeninde ve egzersiz alışkanlıklarında yapılacak değişikliklerle, diyabetin gelişimi ötelenebilir.

Tüm diyabetlilerin % 10 kadarı Tip 1 diyabetlidir. Tip 1 diyabet genellikle çocuklarda ve gençlerde görülmesine rağmen, günümüzde yapılan çalışmalar her yaşta başlayabileceğini göstermiştir.

Tip 1 diyabetlilerde insülin salınımı çok az yada yoktur. Çünkü, insülin salgılayan pankreas bezinin beta adacık hücrelerinde bozukluk vardır. Adacık hücrelerinin bozulmasının bir çok nedeni olmasına rağmen, başlıca neden vücudun kendini savunma sisteminde gelişen ve vücuttaki insülin yapan hücrelerin tahribiyle sonuçlanan bir sorundur. Tip 1 diyabetli bireyler, genelikle zayıf yada normal kiloludur. Hastalığın başlangıcı, iki şekilde olabilir. Birincisi, diyabet belirtilerinin yavaş geliştiği, hastalığın kontrolünün daha kolay olduğu Slowly Progresif Tip 1 Diyabet (Yavaş Gelişen Tip 1 Diyabet), ikincisinde ise kısa zaman içinde hızlı kilo kaybı ve diyabet belirtilerinin (aşırı susama, idrara sık çıkma vb.) hızla ortaya çıktığı, hatta bazen diyabet koması ile başlayan klasik formdur.

TİP 2 DİYABET

Toplumda en sık görülen diyabet formudur, diyabetli kişilerin % 90'nı bu tiptir. Genellikle 40 yaşından sonra ortaya çıkar. Diyabet belirtileri, başlangıçta, çoğu zaman hafif olduğundan yıllarca fark edilmeyebilir. Asıl sorun insülinin etkisizliğidir. Hastaların % 80'i kiloludur. Obezite ve sedanter yaşam en önemli nedendir. Özellikle yağ dokusunda, insülinin kullanımına karşı direnç vardır, insülin etkisiz kalır. Diğer bir nedeni ise, insülinin salgılanma bozukluğudur.

Hastalığın ilk yıllarda belirtileri az olduğu için, günümüzde her üç diyabetliden biri diyabetli olduğunu bilmemektedir !

İlk defa gebelik sırasında saptanmış kan şekeri yüksekliğidir. Görülme oranı % 2-4 arasındadır.
Her gebeye, gebeliğin 24-28. haftaları arasında 50 gr. glukoz ile rutin tarama testi yapılmakta olup, patolojik sonuç çıkan hastalarda, 100 gr. yükleme testi uygulanması önerilmektedir.
Genellikle ileri yaş gebeliklerde gözlenir. Diyabet doğumdan hemen sonra çoğunlukla ortadan kaybolur. Ancak, ilerleyen yaş dönemlerinde, özellikle kilo artışı da varsa tip 2 diyabet görülme riski taşımaktadırlar. Gebeliği sırasında, gebelik diyabeti tanısı alan gebeler, doğum sonrası 6. haftada OGTT testini tekrarlamalıdırlar.

Şeker hastalığında, kan şekeri yüksek seyrettiğinde, bir takım belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtiler arasında ;

Risk faktörü taşıyan bireyler, diyabet açısından değerlendirilmelidirler.

Şeker hastalığı, yediğimiz gıdalar, hareket düzeyimizi gibi nedenlerle çok dinamik seyreder. Bu dinamik düzen içinde kan şekerinizin nasıl dalgalandığını görmek, hem kendi durumumuzu daha iyi kavramamızı sağlar hem de doktorumuzun sizin için önereceği tedavi planını daha iyi organize etmesini sağlar. Dünyanın neresinde olursanız olun, hangi klinikte, hangi diyabet ekibi tarafından takip ediliyor olursanız olun, lütfen, size önerilen şekilde evde kan şekeri ölçümünüzü düzenli yaparak, kontrollerinize gidin. Sonuçta, daha iyi glisemik kontrol sağlanarak, kısa ve uzun vadeli komplikasyonlardan uzak, yüksek yaşam kalitesine ulaşabilirsiniz.

Diyabetli hastalar açlık kan şekeri ile birlikte mutlaka tokluk kan şekeri (2.saat glukoz) ölçümü de yapmalıdırlar. Kan şekeri takibi en az haftada bir kez üç ana öğün açlık ve tokluk ölçümleri ve gerekirse gece uykuda (04:00) ölçümü kapsamalıdır.